Wylew do oka - przyczyny, objawy i możliwe konsekwencje

Wylew oka to potoczne określenie krwawienia w obrębie struktur oka, najczęściej widocznego jako intensywne, żywoczerwone zaczerwienienie na białkówce. W praktyce klinicznej najczęściej mamy do czynienia z krwotokiem podspojówkowym, który powstaje w wyniku pęknięcia drobnych naczyń krwionośnych. W jego przypadku krew gromadzi się pod spojówką, czyli cienką, przezroczystą błoną pokrywającą przednią część gałki ocznej.

Taki wylew do oka pojawia się zwykle nagle, nie powoduje bólu ani pogorszenia ostrości widzenia i bywa wykrywany przypadkowo, np. podczas porannej toalety ⁴. 

To, czy wylew w oku jest groźny, zależy przede wszystkim od jego lokalizacji i przyczyny. Najczęstszy krwotok podspojówkowy, mimo nieestetycznego wyglądu, zwykle nie stanowi zagrożenia dla wzroku i nie wymaga leczenia przyczynowego. Sytuacja wygląda jednak inaczej, gdy dochodzi do głębiej położonych krwawień.

Wylew do siatkówki oka lub wylew krwawy do oka (np. do ciała szklistego) są zmianami znacznie poważniejszymi. Mogą one prowadzić do:

• pogorszenia widzenia (zamglenie, wrażenie cieni),
• zaburzeń pola widzenia ¹.

Niepokój powinny wzbudzić sytuacje, w których wylewowi towarzyszy ból oka, nagłe pogorszenie widzenia, mroczki, „zasłona” przed okiem lub nawracające krwawienia bez wyraźnej przyczyny. 

Odpowiadając na pytanie, od czego wylew w oku występuje najczęściej, trzeba podkreślić, że nie jest on chorobą samą w sobie, lecz objawem pęknięcia naczyń krwionośnych w obrębie oka lub jego struktur. Przyczyny mogą być zupełnie niegroźne, ale zdarzają się również sytuacje wymagające pilnej diagnostyki.

• Jedną z częstszych przyczyn jest wylew w oku po uderzeniu lub innym urazie mechanicznym, nawet pozornie niewielkim. Uderzenie w okolicę oczodołu, twarzy lub głowy może prowadzić do pęknięcia drobnych naczyń spojówki, a w cięższych przypadkach do krwawień wewnątrzgałkowych ⁴.
• Wylew w oku po operacji zaćmy (nadnaczyniówkowy) pojawia się najczęściej w trakcie operacji. Jako efekt pooperacyjny jest rzadszy, ale jeśli już wystąpi, to ma charakter powierzchowny i ustępuje samoistnie. Zawsze jednak wymaga kontroli okulistycznej, aby wykluczyć głębsze krwawienie lub wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego ².
• Do częstych przyczyn należą również: nagłe wzrosty ciśnienia w naczyniach krwionośnych, np. podczas silnego kaszlu, wymiotów, dźwigania ciężarów czy intensywnego parcia. W takich sytuacjach dochodzi do gwałtownego przeciążenia drobnych naczyń spojówki ⁴.
• Szczególną uwagę zwraca się na zależność wylew w oku a udar. Niektóre badania przeglądowe wykazały, że krwotok spojówkowy stwarza ryzyko wystąpienia udaru mózgu ³.

Inne możliwe przyczyny obejmują: nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, stosowanie leków przeciwkrzepliwych, zaburzenia krzepnięcia krwi oraz naturalną kruchość naczyń, szczególnie u osób starszych ⁴. 

Objawy, jakie daje wylew do oka, zależą od miejsca, w którym doszło do krwawienia. Wiemy już, że krwotok podspojówkowy objawia się wyraźnym, czerwonym lub bordowym polem na białkówce oka i bywa jedynie problemem estetycznym.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy pojawia się jednocześnie wylew w oku i ból oka. Ból, uczucie rozpierania, światłowstręt lub pogorszenie ostrości widzenia mogą świadczyć o głębszym krwawieniu, np. do komory przedniej, ciała szklistego lub siatkówki. W takich przypadkach pacjenci często zgłaszają również mroczki, „pływające” plamy, zasłonę przed okiem lub nagłe pogorszenie jakości widzenia.

Niepokojącym objawem jest także wylew do oka, który nawraca, obejmuje duży obszar lub pojawia się bez uchwytnej przyczyny. Może to wskazywać na choroby ogólnoustrojowe lub zaburzenia naczyniowe wymagające dalszej diagnostyki. 

W przypadku powierzchownego krwotoku podspojówkowego, czyli najłagodniejszej postaci wylewu oka, leczenie specjalistyczne zazwyczaj nie jest konieczne. Tego typu zmiana nie wpływa na widzenie i wchłania się samoistnie. Rola okulisty polega wówczas na wykluczeniu chorób ogólnoustrojowych oraz czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia krzepnięcia czy działania niepożądane leków przeciwkrzepliwych.

Sytuacja zmienia się istotnie, gdy dochodzi do głębszych krwawień, takich jak wylew krwi do siatkówki oka lub krwotok do ciała szklistego, często opisywany przez pacjentów jako „zalane oko krwią”. W takich przypadkach leczenie ma charakter specjalistyczny i wymaga pilnej diagnostyki, obejmującej:

• badanie dna oka,
• optyczną koherentną tomografię (OCT),
• a niekiedy angiografię fluoresceinową [2].

Postępowanie terapeutyczne koncentruje się przede wszystkim na leczeniu choroby podstawowej, która doprowadziła do krwawienia. Może to obejmować intensywną kontrolę nadciśnienia tętniczego, wyrównanie cukrzycy, korektę zaburzeń krzepnięcia lub modyfikację leczenia przeciwzakrzepowego we współpracy z lekarzem prowadzącym [2]. W wybranych przypadkach stosuje się leczenie farmakologiczne wewnątrzgałkowe, w tym iniekcje doszklistkowe, których celem jest ograniczenie dalszych uszkodzeń siatkówki i poprawa warunków do wchłaniania krwi.

Jeżeli krwawienie do ciała szklistego jest obfite, utrzymuje się przez dłuższy czas lub prowadzi do znacznego pogorszenia widzenia, rozważa się leczenie chirurgiczne, najczęściej w postaci witrektomii. Zabieg ten polega na usunięciu zmienionego krwią ciała szklistego i umożliwia ocenę oraz zabezpieczenie siatkówki [2] 

Krople do oczu mogą łagodzić dolegliwości towarzyszące wylewowi i poprawiać komfort. W warunkach domowych stosuje się przede wszystkim preparaty nawilżające, czyli tzw. sztuczne łzy, dostępne bez recepty. Można również zastosować krople z cyklopentolatem lub homatropiną, ułatwiające wchłanianie krwi ².

Nie zaleca się natomiast używania bez konsultacji kropli obkurczających naczynia, ponieważ mogą one maskować objawy podrażnienia, a przy dłuższym stosowaniu prowadzić do wtórnego przekrwienia spojówki. 

Domowe sposoby na wylew w oku mają charakter wspomagający i objawowy, a ich celem jest stworzenie warunków sprzyjających naturalnemu wchłanianiu krwi.

• Jednym z najczęściej stosowanych działań jest zimny, suchy okład przykładany na zamkniętą powiekę w pierwszych godzinach po pojawieniu się wylewu. Chłód może ograniczyć dalsze rozszerzanie się krwawienia, jednak nie należy przykładać lodu bezpośrednio do skóry ani uciskać oka. Zimny okład przykładany na zamkniętą powiekę krótko po pojawieniu się wylewu powoduje jedynie przejściowe, fizjologiczne zwężenie naczyń. krwionośnych. Może to ograniczyć dalsze rozszerzanie się krwawienia w pierwszych godzinach, bez wpływu na naturalny proces wchłaniania krwi.
• W kolejnych dniach najważniejsze jest unikanie czynników zwiększających ciśnienie w naczyniach, takich jak intensywny wysiłek, pochylanie głowy na długo czy zaparcia. Warto również ograniczyć korzystanie z komputera, picie alkoholu oraz zadbać o regularne przyjmowanie płynów [2].