Gruczoły Meiboma: funkcje, choroby i leczenie. Kompletny przewodnik

Gruczoły Meiboma to niewielkie struktury znajdujące się wzdłuż powiek górnych i dolnych ⁶. Ukryte są w specjalnych tarczkach zbudowanych z tkanki łącznej, które nadają powiekom odpowiedni kształt i sztywność. W jednej powiece może znajdować się nawet kilkadziesiąt takich gruczołów, ustawionych w jednym rzędzie, wzdłuż brzegu powieki.

Każdy z gruczołów Meiboma produkuje oleistą substancję zwaną meibum, która wydziela się na krawędzi powieki podczas mrugania. Ten tłuszczowy składnik to bardzo ważny element filmu łzowego, który pokrywa nasze oczy. Meibum tworzy na jej powierzchni cienką warstwę ochronną, która zapobiega zbyt szybkiemu odparowywaniu łez, utrzymując oko odpowiednio nawilżone i chronione ⁴.

Zapalenie gruczołów Meiboma zwykle rozwija się stopniowo i przez długi czas może nie dawać jednoznacznych objawów.

Początkowo pojawia się uczucie suchości, piasku pod powiekami, swędzenia lub delikatnego pieczenia. Z czasem oczy stają się bardziej wrażliwe na światło, a brzegi powiek mogą być zaczerwienione i delikatnie obrzęknięte ⁴.

W badaniu okulistycznym można zauważyć zmienione ujścia gruczołów. Są zablokowane, rozszerzone lub wydzielają mętną, zagęszczoną substancję zamiast przezroczystego meibum. Dodatkowo mogą występować:

• łuski na rzęsach,

• przylegająca do powiek wydzielina,

• niewielkie gradówki.

Zapalenie brzegów powiek można podzielić na dwa główne typy: przednie i tylne. Oba mogą mieć związek z nieprawidłowym funkcjonowaniem gruczołów Meiboma.

• Zapalenie przednie dotyczy zewnętrznej części brzegu powieki, w okolicy rzęs. Zwykle związane jest z obecnością bakterii, łojotoku lub nużeńca, który zasiedla mieszki rzęsowe i powoduje stan zapalny. 
• Zapalenie tylne obejmuje gruczoły Meiboma. Ich przewody wyprowadzające stają się zwężone lub całkowicie zablokowane. Wydzielina zalega, powodując przewlekły stan zapalny i niedobór warstwy lipidowej filmu łzowego ⁶. 

Oba typy zapalenia mogą się wzajemnie nakładać i zaostrzać. Właśnie taka przewlekła sytuacja prowadzi do przewlekłej dysfunkcji gruczołów Meiboma, która jest jedną z najczęstszych przyczyn zespołu suchego oka ^1,4. 

Rozpoznanie opiera się na badaniu lampą szczelinową, ocenie ujść gruczołów i rodzaju wydzieliny, a także testach stabilności filmu łzowego. 

Masaż gruczołów Meiboma to jedno z kluczowych i podstawowych działań, które pacjent może wykonywać samodzielnie, by wspomóc leczenie ⁵.

Po zastosowaniu ciepłego kompresu gruczoły ulegają rozgrzaniu, a zgęstniała wydzielina staje się bardziej płynna ³. Następnie wykonuje się delikatny, ale ukierunkowany masaż powiek – od nasady powieki w kierunku brzegu, aby przesunąć meibum do ujścia. Taki zabieg powinien być powtarzany codziennie, przez co najmniej kilka minut. 

W przewlekłych i trudnych przypadkach MGD coraz częściej sięga się po zabiegi z wykorzystaniem technologii laserowej lub światła IPL (Intense Pulsed Light).

Tego typu urządzenia działają na zasadzie podgrzewania głębokich warstw powiek, co prowadzi do upłynnienia zalegającego meibum oraz fotokoagulacji naczyń zapalnych i redukcji obecności bakterii oraz nużeńców. Terapia jest bezbolesna i przeprowadzana ambulatoryjnie, w kilku sesjach ².

Zabiegi laserowe są szczególnie polecane osobom z:

• przewlekłym zapaleniem powiek, 
• brakiem poprawy po leczeniu domowym, 
• wtórnym zespołem suchego oka.