Ultrasonografia oka – kiedy jest potrzebna i co pozwala ocenić?

Ultrasonografia gałki ocznej to nieinwazyjne badanie obrazowe, które wykorzystuje fale ultradźwiękowe do oceny struktur oka i oczodołu. USG oka pozwala zobrazować zarówno przedni, jak i tylny odcinek gałki ocznej, w tym:

• ciało szkliste, 

• siatkówkę, 

• naczyniówkę, 

• nerw wzrokowy. 

Badanie wykonuje się przy użyciu specjalnej sondy przykładanej do zamkniętej powieki ² lub (w określonych sytuacjach) bezpośrednio do powierzchni oka po wcześniejszym znieczuleniu kroplami.

USG oka wykonuje się w celu dokładnej oceny struktur wewnątrzgałkowych, zwłaszcza w sytuacjach, gdy standardowe badanie okulistyczne nie pozwala na pełną diagnostykę. Ultrasonografia umożliwia wykrycie zmian, które nie są widoczne w badaniu dna oka, takich jak: 

• krwotoki do ciała szklistego, 

• odwarstwienie siatkówki, 

• guzy wewnątrzgałkowe, 

• ciała obce ¹

Badanie to odgrywa również istotną rolę w różnicowaniu przyczyn nagłego pogorszenia widzenia oraz w ocenie rozległości i charakteru zmian chorobowych. Dzięki USG oka lekarz może precyzyjniej zaplanować dalsze postępowanie diagnostyczne lub leczenie, a w przypadku chorób przewlekłych monitorować ich przebieg w czasie.

Interpretacja wyniku USG oka zawsze odbywa się w kontekście obrazu klinicznego i innych badań okulistycznych. Lekarz ocenia m.in.: 

• echogeniczność tkanek,

• ciągłość struktur,

• obecność patologicznych przestrzeni lub mas.

USG oka nie wymaga skomplikowanego ani długotrwałego przygotowania.

Przed badaniem nie ma konieczności bycia na czczo, odstawiania leków ani specjalnej modyfikacji codziennej aktywności. Warto jednak przyjść na USG oka bez makijażu w okolicy oczu, ponieważ jego obecność może utrudniać prawidłowe wykonanie badania przez zamkniętą powiekę.

Jeżeli pacjent nosi soczewki kontaktowe, zazwyczaj zaleca się ich zdjęcie przed badaniem, szczególnie gdy planowane jest przyłożenie głowicy bezpośrednio do powierzchni oka. W przypadku badania przez zamkniętą powiekę soczewki zwykle nie stanowią przeciwwskazania, jednak warto zapytać o to przed wizytą.

Na badanie warto zabrać wcześniejszą dokumentację okulistyczną, wyniki badań obrazowych lub opisy konsultacji, jeśli były wykonywane. Ułatwia to lekarzowi interpretację obrazu ultrasonograficznego w odniesieniu do wcześniejszych rozpoznań.

Odpowiadając na pytanie, na czym polega USG oczu, należy podkreślić, że jest to obrazowe badanie diagnostyczne wykorzystujące fale ultradźwiękowe do oceny struktur gałki ocznej i oczodołu.

Badanie ultrasonograficzne oka polega na emisji ultradźwięków przez głowicę aparatu oraz analizie fal odbitych od poszczególnych tkanek, co pozwala uzyskać ich przekrojowy obraz w czasie rzeczywistym ¹.

USG oka wykonuje się przy użyciu specjalistycznego aparatu, jakim jest ultrasonograf okulistyczny, dostosowany do obrazowania bardzo małych i delikatnych struktur. Badanie najczęściej przeprowadza się przez zamkniętą powiekę, na którą nakładany jest żel ułatwiający przewodzenie fal ultradźwiękowych ². W wybranych przypadkach, po miejscowym znieczuleniu kroplami, głowica może być przykładana bezpośrednio do powierzchni oka. 

Ultrasonografia gałki ocznej nie jest bolesna i dobrze tolerowane przez pacjentów w każdym wieku. Podczas badania pacjent może odczuwać jedynie lekki ucisk głowicy ultrasonograficznej lub chłód żelu, który ułatwia przewodzenie fal ultradźwiękowych.