Na czym polega badanie pola widzenia i jak je interpretować?

Utrata wzroku nie zawsze zaczyna się od pogorszenia ostrości. W wielu przypadkach pierwsze zmiany dotyczą pola widzenia – przestrzeni, którą rejestrujemy, patrząc nieruchomo przed siebie. Badanie pola widzenia pozwala ocenić, jak funkcjonuje siatkówka, nerw wzrokowy i ośrodki wzrokowe w mózgu. Na czym polega i dlaczego jest tak istotne?

Pole widzenia – co to jest?

Pole widzenia oka to przestrzeń, którą widzimy nieruchomo, kierując wzrok w jednym punkcie (bez poruszania gałkami ocznymi ani głową). W praktyce oznacza to, że jesteśmy w stanie dostrzegać obiekty nie tylko znajdujące się centralnie przed nami (obszar widzenia centralnego), ale także te po bokach, czyli w tzw. widzeniu peryferyjnym ⁵.

W diagnostyce okulistycznej, zwłaszcza u osób z jaskrą, istotne znaczenie ma pole widzenia jaskrowe, które odnosi się do charakterystycznych zmian w polu widzenia związanych z uszkodzeniem nerwu wzrokowego. Typowe są ubytki łukowate, obwodowe i nosowe, które – jeśli nie są wcześnie wykryte – mogą prowadzić do znacznego ograniczenia widzenia, a nawet ślepoty ¹.

Istnieje również pojęcie pola widzenia neurologicznego, które opisuje ubytki wynikające z uszkodzenia struktur nerwowych poza gałką oczną, takich jak nerw wzrokowy, skrzyżowanie nerwów wzrokowych czy promienistość wzrokowa ⁵.

Zawężone pole widzenia – przyczyny

Zawężone pole widzenia u człowieka mogą powodować:

jaskra,
zmiany w obrębie nerwu wzrokowego, skrzyżowania wzrokowego, promienistości wzrokowej lub płata potylicznego mózgu (np. guzy przysadki, zapalenia i zaniki nerwu wzrokowego, udary w obrębie OUN) ³,
retinopatie degeneracyjne, czyli choroby siatkówki (np. wrodzona dystrofia siatkówki, barwnikowe zwyrodnienie siatkówki) ⁴,
urazy mechaniczne, takie jak urazy oczodołu, nerwu wzrokowego czy też siatkówki,
migrena z aurą ².

Pole widzenia – badanie. Do czego służy?

Pole widzenia to jeden z kluczowych parametrów ocenianych w diagnostyce okulistycznej i neurologicznej, zwłaszcza w przebiegu jaskry, schorzeń siatkówki oraz zmian w ośrodkowym układzie nerwowym ⁵.

W praktyce badanie pola widzenia pozwala ocenić, jak szeroką część przestrzeni wizualnej pacjent rejestruje bez poruszania oczami.

Na czym polega badanie pole widzenia?

Badanie wykonywane jest za pomocą urządzenia zwanego perymetrem.

Przebieg badania pola widzenia krok po kroku:

Pacjent siada przed aparatem, opiera brodę i czoło, patrząc w wyznaczony punkt.
Do badania podchodzi się osobno dla każdego oka. Podczas badania pierwszego z nich, drugie jest zakrywane.
Na ekranie perymetru pojawiają się błyski świetlne o różnej jasności i w różnych miejscach.
Pacjent naciska przycisk za każdym razem, gdy dostrzeże błysk, nawet bardzo słaby.
Urządzenie tworzy mapę pola widzenia, pokazując obszary prawidłowej percepcji oraz ewentualne ubytki.

Badanie jest bezbolesne, nieinwazyjne i nie wymaga specjalnego przygotowania. Trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut na każde oko, w zależności od protokołu i czułości testu.

Pole widzenia – wyniki. Jak je interpretować?

Interpretacja wyników badania pola widzenia zawsze należy do lekarza. To złożone badanie funkcjonalne, wymagające uwzględnienia wielu zmiennych. Choć pacjent może samodzielnie zapoznać się z ogólnym układem wydruku, prawidłowa ocena jego znaczenia diagnostycznego wymaga wiedzy medycznej i doświadczenia klinicznego.

Co możesz zobaczyć na wydruku z perymetru?

Duży okrąg lub mapa w kształcie miski. To wizualizacja Twojego pola widzenia oka. Jasne obszary oznaczają miejsca, w których dobrze widzisz błyski światła. Im ciemniejsze plamy, tym słabsza reakcja i mogą to być ubytki lub obszary, gdzie światła nie zauważyłeś.
Plamki, cienie, ubytki. Jeśli na mapie pojawiają się ciemne plamy lub smugi to może oznaczać, że nie zarejestrowałeś światła w danym miejscu.
Wskaźniki typu MD, VFI, GHT. Nie musisz ich rozumieć w szczegółach, ale:

– MD (Mean Deviation) pokazuje, jak bardzo Twoje pole widzenia różni się od normy; im bardziej ujemna liczba, tym większy ubytek,

– VFI (Visual Field Index) pokazuje w procentach, ile Twojego pola widzenia działa prawidłowo,

– GHT (Glaucoma Hemifield Test) porównuje górną i dolną połowę pola widzenia ⁵.

Źródła

Broadway D., Visual field testing for glaucoma – a practical guide, Community Eye Health. 2012, 25(79-80), s. 66–70.
Joppeková L., Pinto M., Costa M. i in., What does a migraine aura look like?—A systematic review, J Headache Pain. 2025, 26(1), s. 149.
Kedar S., Ghate D., Corbett J., Visual fields in neuro-ophthalmology, Indian J Ophthalmol. 2011 59(2), s. 103–109.
National Eye Institute, Retinitis pigmentosa, https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/retinitis-pigmentosa, 6.08.2025, dostęp: 21.10.2025.
Ruia A., Tripathy K., Humphrey Visual Field, StatPearls Publishing; 2025.

2025PP16572