Powidoki – co to jest i dlaczego widzimy obraz, którego już nie ma?

Patrzysz na jasny obiekt, odwracasz wzrok, a obraz wciąż pozostaje przed oczami. Powidoki to zjawisko znane każdemu, choć rzadko zastanawiamy się nad jego mechanizmem. Czy to wyłącznie fizjologia siatkówki i tzw. kontrast następczy, czy czasem sygnał, że jakość obrazu docierającego do oka nie jest optymalna? 

Powidoki – co to jest? Mechanizm zjawiska i kontrast następczy

Powidoki to utrzymujące się wrażenie wzrokowe po zniknięciu bodźca świetlnego. Zjawisko to wynika z fizjologii fotoreceptorów siatkówki (pręcików i czopków), które reagują na światło poprzez zmiany chemiczne w obrębie barwników wzrokowych. 

Mózg interpretuje tę różnicę jako obraz wtórny, rozumiany jako kontrast następczy, czyli percepcyjny efekt różnicy w pobudzeniu receptorów. Niektóre źródła podają, że powidoki są generowane nie tylko w siatkówce, ale także poprzez procesy korowe zachodzące w mózgu [³]. 

Powidoki a astygmatyzm - czy ta wada wzroku może nasilać efekt?

Astygmatyzm polega na nieregularnej krzywiźnie rogówki lub soczewki, przez co światło nie ogniskuje się w jednym punkcie siatkówki. Obraz jest rozciągnięty w określonej osi, mniej kontrastowy i mniej precyzyjny. 

Choć astygmatyzm nie wywołuje powidoków bezpośrednio, może nasilać wrażenie smużenia światła i wydłużonego zanikania obrazu, szczególnie przy patrzeniu na silne źródła światła w nocy (np. reflektory samochodów). Rozproszony obraz powoduje, że siatkówka otrzymuje mniej jednoznaczny sygnał, a układ nerwowy potrzebuje więcej czasu na jego wygaszenie [²]. 

Światło niebiesko-fioletowe, kontrast i komfort widzenia – rola nowoczesnych soczewek kontaktowych

Środowisko wizualne, z którym mamy dziś do czynienia, wiąże się z intensywną ekspozycją na światło emitowane przez ekrany LED, smartfony i oświetlenie sztuczne. Szczególną rolę odgrywa światło niebiesko-fioletowe o wysokiej energii, które zwiększa zjawisko olśnienia i obniża czułość kontrastową [¹]. 

Nadmierne olśnienie i obniżony kontrast mogą nasilać zmęczenie fotoreceptorów, co sprzyja wyraźniejszemu występowaniu powidoków po długiej pracy wzrokowej. Dlatego w kontekście komfortu widzenia coraz większe znaczenie mają rozwiązania poprawiające jakość docierającego do oka światła. 

Soczewki ACUVUE^® OASYS MAX 1-Day for ASTIGMATISM wykorzystują filtr światła niebiesko-fioletowego OptiBlue^™°, który redukuje ilość najbardziej energetycznego zakresu widma docierającego do siatkówki. Dzięki temu: 

• zmniejszają się rozbłyski światła*^4,5,
• poprawia się postrzegany kontrast*^4,5,
• wzrasta komfort widzenia przy pracy ekranowej^⁶.
  

W praktyce oznacza to bardziej stabilne i wyraźne widzenie^$6, szczególnie u osób z astygmatyzmem lub objawami zmęczenia wzroku. Choć filtr nie eliminuje fizjologicznych powidoków, może ograniczać czynniki sprzyjające ich nasileniu, zwłaszcza przy długotrwałej ekspozycji na światło sztuczne. 

Powidoki – kiedy powinny nas niepokoić?

W zdecydowanej większości przypadków powidoki są zjawiskiem fizjologicznym i krótkotrwałym. Jeśli zanikają w ciągu kilku/kilkunastu sekund i nie towarzyszą im inne objawy, nie stanowią powodu do niepokoju. 

Czujność powinny jednak wzbudzić sytuacje, gdy powidoki utrzymują się długo, pojawiają się bez wyraźnej przyczyny, mają nietypowy kształt lub towarzyszą im błyski, ubytki w polu widzenia czy nagłe pogorszenie ostrości. W takich przypadkach konieczna jest pilna konsultacja okulistyczna. 

°Nie stwierdzono, aby filtrowanie światła niebiesko-fioletowego (HEV) przez soczewki kontaktowe przynosiło użytkownikowi jakiekolwiek korzyści zdrowotne. Aby uzyskać więcej informacji, należy skonsultować się ze specjalistą w zakresie zdrowia oczu.
*W porównaniu z ACUVUE^® OASYS 1-Day. ^Podsumowania opisowe T2B: n= 349.  
$Podsumowania opisowe T2B:n ≥ 144. 

1. Arias A., Ginis H., Artal P., Light scattering in the human eye modelled as random phase perturbations, Biomed. Opt. Express. 2018, 9(6): 2664–2670.
2. Harvey E., Development and Treatment of Astigmatism-Related Amblyopia, Optom. Vis. Sci. 2009, 86(6): 634–639.
3. Zaidi Q., Ennis R., Cao D. i in., Neural Locus Of Color Afterimages, Curr Biol. 2012, 22(3): 220–224.
4. Dane firmy JJV 2022. Definicja Technologii TearStable^™.
5.  Dane firmy JJV 2022. Wpływ na film łzowy i ocena artefaktów wzrokowych w rodzinie soczewek jednodniowych ACUVUE^® OASYS MAX 1-Day z technologią TearStable^™.
6. Dane firmy JJV 2025. Subiektywne, porównawcze i opisowe, samodzielne roszczenia dotyczące soczewek kontaktowych ACUVUE^® OASYS MAX 1-Day for ASTIGMATISM.

Ważne informacje dla użytkowników soczewek kontaktowych: Soczewki kontaktowe ACUVUE^® mogą być stosowane do korekcji wzroku. Specjalista ochrony zdrowia oczu ustali, czy soczewki kontaktowe są właściwym wyborem dla danej osoby. W rzadkich przypadkach noszenie soczewek może powodować poważne problemy z oczami. Aby ich uniknąć, należy postępować zgodnie z harmonogramem noszenia, wymiany i instrukcjami dotyczącymi właściwej pielęgnacji soczewek kontaktowych. Soczewek nie należy zakładać przy zakażeniach oka, jakiejkolwiek chorobie oczu, chorobie ogólnoustrojowej, która może mieć wpływ na oczy, ani przy uczuleniu na którykolwiek składnik materiału, z którego jest wykonana soczewka. W przypadku odczuwania dyskomfortu oczu, nadmiernego łzawienia, zmian widzenia lub zaczerwienienia oczu należy zdjąć soczewki i niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą ochrony zdrowia oczu. Aby uzyskać szczegółowe informacje na temat prawidłowego używania, pielęgnacji, ostrzeżeń i środków ostrożności, porozmawiaj ze swoim specjalistą ochrony zdrowia oczu i uważnie przeczytaj instrukcję używania dostępną na stronie internetowej firmy Johnson & Johnson www.e-ifu.com. Więcej informacji dostępnych jest pod adresem strony ACUVUE^® www.acuvue.com/pl-pl/information/. Producent: Johnson & Johnson Vision Care, Inc., 7500 Centurion Parkway, Jacksonville, Florida, 32256, USA. Upoważniony przedstawiciel: AMO Ireland, Block B, Liffey Valley Office Campus, Quarryvale, Co. Dublin, Ireland. Znaki towarowe prezentowanych produktów z portfolio ACUVUE^® należą do: Johnson & Johnson. Reklama prowadzona przez Johnson & Johnson Poland Sp. z o.o., ul. Iłżecka 24, 02-135 Warszawa, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy KRS pod numerem: 0000032278, NIP 113-00-20-467, o kapitale zakładowym 39 751 500,00 złotych. Polska 2026. 2026PP07364