Astygmatyzm to jedna z najczęściej występujących wad refrakcji, która wpływa na sposób postrzegania obrazu. W przeciwieństwie do krótkowzroczności czy dalekowzroczności problem nie polega wyłącznie na niewyraźnym widzeniu z określonej odległości. W tej wadzie światło załamuje się w oku w dwóch różnych płaszczyznach (w przypadku astygmatyzmu regularnego) lub w wielu płaszczyznach (w przypadku astygmatyzmu nieregularnego), przez co obraz może być rozmyty, zniekształcony lub rozciągnięty.

Jak widzą ludzie z astygmatyzmem i czym różni się ich widzenie od widzenia osób bez tej wady? 

Astygmatyzm – dlaczego obraz w oku jest zniekształcony? 

W prawidłowo funkcjonującym oku rogówka oraz soczewka mają regularny, zbliżony do kulistego kształt. Dzięki temu promienie świetlne wpadające do oka załamują się równomiernie i skupiają w jednym punkcie na siatkówce, co pozwala uzyskać ostry obraz. 

W przypadku astygmatyzmu powierzchnia rogówki lub soczewki nie jest idealnie symetryczna. Zamiast kulistego kształtu przypomina bardziej fragment elipsy lub owal. W efekcie promienie świetlne załamują się w różnych płaszczyznach i nie ogniskują się w jednym punkcie na siatkówce [1]. 

Jak widzą ludzie z astygmatyzmem na co dzień? 

Ludzie z astygmatyzmem często zauważają, że obraz nie jest równomiernie ostry. Niektóre elementy widzianej sceny mogą być wyraźne, podczas gdy inne pozostają rozmyte lub lekko zniekształcone. Wynika to z nierównomiernego załamywania promieni świetlnych w oku, przez co obraz nie skupia się w jednym punkcie na siatkówce [2]. 

W praktyce oznacza to, że to, jak widzą osoby z astygmatyzmem, może różnić się w zależności od rodzaju obserwowanego obiektu. 

• Linie proste mogą wydawać się lekko rozciągnięte.
• Kontury przedmiotów mogą być mniej wyraźne.
• Drobny tekst może sprawiać trudności podczas czytania.
• U części osób pojawia się także zmęczenie oczu lub konieczność częstego mrużenia powiek, aby poprawić ostrość widzenia.

A jak widzą światło ludzie z astygmatyzmem? Często w postaci rozmytych konturów wokół lamp, reflektorów czy ekranów. Światło może wydawać się rozszczepione lub mieć nieregularne poświaty, co jest szczególnie zauważalne podczas patrzenia na jasne punkty na ciemnym tle [3]. 

Jak widzą ludzie z astygmatyzmem w nocy? 

Ludzie z astygmatyzmem mogą mieć problem z wyraźnym rozpoznawaniem szczegółów w nocy, a kontury obiektów (zwłaszcza tych oddalonych) mogą wydawać się rozmyte. Szczególnie charakterystyczne są zaburzenia widzenia świateł, na przykład reflektorów samochodów czy latarni ulicznych. 

Dla wielu osób te trudności są najbardziej odczuwalne podczas prowadzenia samochodu. Źródła światła mogą mieć nieregularne, promieniste rozbłyski, które utrudniają ocenę odległości i kontrastu [3]. 

Jak widzą ludzie z astygmatyzmem, a jak bez? 

Różnice w sposobie postrzegania obrazu przez osoby z astygmatyzmem i osoby bez tej wady wynikają przede wszystkim z odmiennego sposobu ogniskowania światła w oku. U osób bez zaburzeń refrakcji promienie świetlne skupiają się w jednym punkcie na siatkówce, dzięki czemu obraz jest równomiernie ostry. W przypadku astygmatyzmu ogniskowanie światła przebiega inaczej, co może wpływać na ostrość i kształt widzianych obiektów [1]. 

Aby lepiej zobrazować, jak widzą ludzie z astygmatyzmem, a jak bez tej wady, różnice te przedstawiliśmy poniżej: 

• wyraźna i jednolita w całym polu widzenia (osoba be astygramtyzmu)
• obraz może być częściowo rozmyty (osoba  astygmatyzmem)

• proste i dobrze zarysowane (osoba be astygramtyzmu)

• mogą wydawać się zniekształcone lub lekko rozciągnięte (osoba  astygmatyzmem)

• tekst jest czytelny i ostry (osoba be astygramtyzmu)
• litery mogą się rozmywać (osoba  astygmatyzmem)

• źródła światła mają wyraźny kontur (osoba be astygramtyzmu)
• światło może mieć poświaty lub rozbłyski (osoba  astygmatyzmem)

• detale są łatwe do zauważenia (osoba be astygramtyzmu)

• drobne szczegóły mogą być mniej wyraźne (osoba  astygmatyzmem)

Czy astygmatyzm zawsze powoduje niewyraźne widzenie? 

Nie każdy astygmatyzm powoduje wyraźne pogorszenie jakości widzenia. W przypadku niewielkiej wady wiele osób przez długi czas może nie zauważać istotnych zaburzeń ostrości wzroku. Objawy stają się bardziej odczuwalne dopiero wtedy, gdy astygmatyzm osiąga większą wartość lub towarzyszą mu inne wady refrakcji, takie jak krótkowzroczność czy nadwzroczność. 

U części osób pierwszym sygnałem problemu nie jest typowe rozmycie obrazu, lecz zmęczenie oczu podczas czytania, częste mrużenie powiek lub bóle głowy pojawiające się po dłuższej pracy wzrokowej [2]. Zdarza się również, że trudności z widzeniem są bardziej zauważalne w określonych warunkach, na przykład przy słabym oświetleniu lub podczas prowadzenia samochodu po zmroku. 

Źródła: 

1. Gurnani B., Kaur K., Astigmatism, StatPearls 2023.
2. Iwata Y., Experimental investigation of focal position in regular astigmatic eyes with zero spherical equivalent, Sci Rep. 2025, 15: 43355.
3. Zhang J., Wu Y., Sharma B. i in., Epidemiology and Burden of Astigmatism: A Systematic Literature Review, Optom Vis Sci. 2023, 100(3): 218–231.

2026PP11089