Soczewki korekcyjne – rodzaje, działanie i zastosowanie

Współczesna korekcja wad wzroku nie ogranicza się już wyłącznie do okularów. Coraz więcej osób wybiera soczewki kontaktowe, które pozwalają poprawić ostrość widzenia, a jednocześnie zapewniają większą swobodę w codziennym funkcjonowaniu. Dostępne są różne rodzaje soczewek – od sferycznych soczewek jednodniowych i miesięcznych, korygujących krótkowzroczność lub nadwzroczność, po specjalistyczne rozwiązania stosowane w astygmatyzmie, prezbiopii czy ortokorekcji.
Jak działają soczewki kontaktowe i jakie są ich rodzaje? 

Soczewki kontaktowe – czym są i kiedy się je stosuje?

 
Soczewki kontaktowe to wyroby medyczne służące do korygowania wad refrakcji. Są to cienkie, przezroczyste soczewki zakładane bezpośrednio na powierzchnię rogówki. Ich zadaniem jest zmiana sposobu załamywania promieni świetlnych tak, aby obraz powstawał dokładnie na siatkówce, co umożliwia uzyskanie prawidłowej ostrości widzenia. W zależności od konstrukcji mogą korygować krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm, a także zaburzenia widzenia związane z wiekiem [1]. 

W praktyce optycznej soczewki kontaktowe stosuje się zarówno jako alternatywę dla okularów, jak i ich uzupełnienie. Często wybierają je osoby aktywne, którym zależy na stabilnym widzeniu podczas ruchu, szerokim polu widzenia i braku ograniczeń związanych z oprawą okularową. Warto jednak pamiętać, że ich stosowanie wymaga prawidłowego dopasowania parametrów soczewki, takich jak krzywizna bazowa, średnica czy moc optyczna, oraz oceny stanu powierzchni oka i filmu łzowego [2]. 

Rodzaje soczewek kontaktowych – przegląd dostępnych rozwiązań

Soczewki kontaktowe różnią się między sobą przede wszystkim czasem użytkowania, materiałem oraz sposobem pielęgnacji. W praktyce optycznej najczęściej dzieli się je na soczewki jednodniowe, dwutygodniowe oraz miesięczne. Wybór odpowiedniego rodzaju zależy od stylu życia pacjenta, częstotliwości noszenia soczewek oraz stanu powierzchni oka. 

• Najbardziej higienicznym rozwiązaniem są soczewki jednodniowe. Zakłada się je rano, a po zakończeniu dnia wyrzuca, co ogranicza ryzyko gromadzenia się osadów białkowych i lipidowych na powierzchni soczewki. Dzięki temu nie wymagają czyszczenia ani przechowywania w płynie pielęgnacyjnym, Polecane są osobom z wrażliwymi oczami, alergikom lub osobom, które korzystają z soczewek okazjonalnie. [3].
• Pośrednim rozwiązaniem są soczewki dwutygodniowe, które można nosić przez okres około 14 dni od momentu otwarcia opakowania. Wymagają one codziennego zdejmowania na noc, oczyszczania oraz przechowywania w specjalnym płynie do soczewek kontaktowych. Ten typ soczewek bywa wybierany przez osoby, które noszą je regularnie, ale nie chcą codziennie sięgać po nową parę.
• Do najczęściej stosowanych należą soczewki kontaktowe miesięczne, przeznaczone do użytkowania przez około 30 dni od pierwszego założenia. Są one ekonomicznym rozwiązaniem dla osób, które noszą soczewki na co dzień. Ze względu na dłuższy okres użytkowania wymagają jednak szczególnie starannej i systematycznej pielęgnacji, ponieważ na ich powierzchni mogą odkładać się osady pochodzące z filmu łzowego oraz zanieczyszczenia z otoczenia.

Soczewki kontaktowe przy astygmatyzmie – jak działają soczewki toryczne?

Astygmatyzm jest wadą refrakcji wynikającą z nieregularnej krzywizny rogówki lub soczewki oka. W efekcie promienie świetlne nie ogniskują się w jednym punkcie na siatkówce, lecz w kilku różnych płaszczyznach, co powoduje rozmycie obrazu. W takich przypadkach stosuje się specjalnie zaprojektowane soczewki toryczne. 

Soczewki toryczne różnią się konstrukcją od standardowych soczewek sferycznych. Posiadają dwie różne moce optyczne w dwóch prostopadłych południkach/przekrojach, dzięki czemu są w stanie skorygować nierównomierne załamywanie światła w oku z astygmatyzmem [4]. Aby korekcja była skuteczna, soczewka musi utrzymywać stabilną pozycję na oku, ponieważ nawet niewielkie jej obrócenie może pogorszyć jakość widzenia. 

Z tego powodu soczewki toryczne wyposażone są w specjalne systemy stabilizacji, które zapobiegają ich rotacji na powierzchni oka. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu strefy stabilizujące, różnice w grubości soczewki lub tzw. stabilizację dynamiczną, która współpracuje z ruchem powiek podczas mrugania [5]. 

Soczewki na noc korygujące wzrok – na czym polega ortokorekcja?

Ortokorekcja to metoda niechirurgicznej korekcji krótkowzroczności polegająca na stosowaniu specjalnych soczewek kontaktowych zakładanych na noc. Takie soczewki na noc korygujące wzrok mają sztywną konstrukcję, a ich zadaniem jest czasowe spłaszczenie centralnej części rogówki i jednoczesne przesunięcie komórek nabłonka na jej obwód [6]. 

Stosowane w tej metodzie soczewki kontaktowena noc są projektowane indywidualnie na podstawie szczegółowych pomiarów topografii rogówki. Efekt korekcyjny utrzymuje się zwykle przez kilkanaście do kilkudziesięciu godzin, dlatego soczewki należy zakładać regularnie podczas snu, aby utrzymać stabilną ostrość widzenia [7]. 

Soczewki kontaktowe kolorowe i specjalistyczne – funkcja estetyczna i filtr światła

Współczesna kontaktologia oferuje nie tylko soczewki korygujące wady wzroku, ale również rozwiązania łączące funkcję optyczną z efektem estetycznym lub ochronnym. Do tej grupy należą przede wszystkim soczewki kontaktowekolorowe, które oprócz korekcji wady wzroku pozwalają zmienić lub podkreślić naturalny kolor tęczówki. Barwienie soczewki odbywa się w taki sposób, aby nie ograniczać pola widzenia; centralna część pozostaje przezroczysta, natomiast pigment znajduje się w obszarze odpowiadającym tęczówce [8]. 

Oprócz soczewek zmieniających kolor oczu dostępne są również modele o właściwościach filtrujących światło. Przykładem są soczewki ACUVUE^® OASYS MAX 1-Day, wyposażone w filtr światła niebiesko-fioletowego, który ogranicza rozpraszanie światła [*9,10]. Technologia ta została opracowana z myślą o wspieraniu komfortu widzenia podczas codziennych aktywności wymagających intensywnej pracy wzrokowej, w tym korzystania z urządzeń cyfrowych [*^11]. 

Źródła:

*W porównaniu z ACUVUE^® OASYS 1-Day.
^n=449 

1. Gurnani B., Kaur K., Contact Lenses, StatPearls 2023.
2. Yoon H., Harthan J., Skoog W. i in., Process and Outcomes of Fitting Corneoscleral Profilometry-Driven Scleral Lenses for Patients with Ocular Surface Disease, Eye Contact Lens. 2024, 50(3): 132–137.
3. Hayes V., Schnider C., Veys J., An evaluation of 1-day disposable contact lens wear in a population of allergy sufferers, Cont Lens Anterior Eye. 2003, 26(2): 85–93.
4. Gil P., Farcas A., Benito A. i in., Functional visual tests to evaluate the effect of small astigmatism correction with toric contact lenses, Biomed Opt Express. 2023, 14(6): 2811–2820.
5. Gustafson B., Whaley S., Giedd B. i in., Short-Term Fit Assessment of a Novel Daily Disposable, Toric, Silicone Hydrogel Contact Lens, Clin Ophthalmol. 2022, 16:3721–3730.
6. Alharbi A., Swarbick H., The effects of overnight orthokeratology lens wear on corneal thickness, Invest Ophthalmol Vis Sci. 2003, 44(6): 2518–2523.
7. Rah M., Jackson J., Jones L. i in., Overnight orthokeratology: preliminary results of the Lenses and Overnight Orthokeratology (LOOK) study, Optom Vis Sci. 2002, 79(9): 598–605.
8. Korde V., McDow K., Rollins D. i in., Identifying Pigment Enclosure in Cosmetic Contact Lenses, Eye Contact Lens. 2019, 46(4): 228–233.
9. JJV Data on File 2022. Effect on Tear Film and Evaluation of Visual Artifacts with ACUVUE^® OASYS MAX 1-Day Family.
10. JJV Data on File 2022. JJV Data on File 2022 TearStable^™ Technology Definition.
11. JJV Data on file, 2025: Subjective Comparative and Standalone Claims for ACUVUE^® OASYS MAX 1-DAY Contact Lenses.

Ważne informacje dla użytkowników soczewek kontaktowych: Soczewki kontaktowe ACUVUE^® mogą być stosowane do korekcji wzroku. Specjalista ochrony zdrowia oczu ustali, czy soczewki kontaktowe są właściwym wyborem dla danej osoby. W rzadkich przypadkach noszenie soczewek może powodować poważne problemy z oczami. Aby ich uniknąć, należy postępować zgodnie z harmonogramem noszenia, wymiany i instrukcjami dotyczącymi właściwej pielęgnacji soczewek kontaktowych. Soczewek nie należy zakładać przy zakażeniach oka, jakiejkolwiek chorobie oczu, chorobie ogólnoustrojowej, która może mieć wpływ na oczy, ani przy uczuleniu na którykolwiek składnik materiału, z którego jest wykonana soczewka. W przypadku odczuwania dyskomfortu oczu, nadmiernego łzawienia, zmian widzenia lub zaczerwienienia oczu należy zdjąć soczewki i niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą ochrony zdrowia oczu. Aby uzyskać szczegółowe informacje na temat prawidłowego używania, pielęgnacji, ostrzeżeń i środków ostrożności, porozmawiaj ze swoim specjalistą ochrony zdrowia oczu i uważnie przeczytaj instrukcję używania dostępną na stronie internetowej firmy Johnson & Johnson www.e-ifu.com. Więcej informacji dostępnych jest pod adresem strony ACUVUE^® www.acuvue.com/pl-pl/information/. Producent: Johnson & Johnson Vision Care, Inc., 7500 Centurion Parkway, Jacksonville, Florida, 32256, USA. Upoważniony przedstawiciel: AMO Ireland, Block B, Liffey Valley Office Campus, Quarryvale, Co. Dublin, Ireland. Znaki towarowe prezentowanych produktów z portfolio ACUVUE^® należą do: Johnson & Johnson. Reklama prowadzona przez Johnson & Johnson Poland Sp. z o.o., ul. Iłżecka 24, 02-135 Warszawa, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy KRS pod numerem: 0000032278, NIP 113-00-20-467, o kapitale zakładowym 39 751 500,00 złotych. Polska 2026. 2026PP12286